B

ebeklik dönemi olarak tanımlanan 0-2 yaş arası, çocuğun, fiziksel, zihinsel ve duygusal yönden en hızlı geliştiği dönemdir. Bu nedenle bu dönemde çocuğun sadece fiziksel gereksinimlerinin giderilmesi yeterli değildir. Henüz becerilerinin yeterli derecede gelişmemiş olmasına bağlı olarak bebeğin, kendisine bakım veren kişiye bağımlı olduğu görülür, bu bağımlılık sürecinde bakım verenle kurduğu birebir ilişki ise, onun zihinsel ve duygusal gelişimi için son derece önemlidir. Bebeğin, biyolojik yetersizliği dikkate alındığında, bakım verenine karşı bir bağlanmanın oluşması kaçınılmazdır.

Bağlanma terimi ise, bebeklerle anne-babaları ya da bakım verenleri arasında kurulan, duygusal olarak olumlu ve yardım edici bir ilişkinin varlığını ifade eder. Yeni doğanın bu dönemde sosyal gereksinimini karşılamak için başvuracağı kişi kendisiyle ilgilenen kişiden ibarettir ki, bu kişi genellikle anne olmaktadır. Anne, çocuğun bağlanma gereksinimini tatmin ettiği bir “öteki” olarak da adlandırılabilir. İlk yıllarda anne ile kurulan bu bağ, çocuğun kişiliğinin önemli bir kısmını oluşturmakta ve bu özellikler hayat boyu değişime karşı bir direnç göstermektedir.

İnsan hayatı için bağlanmanın 3 temel işlevi vardır; dünyayı keşfederken geri dönülebilecek güvenli bir liman olma, fiziksel gereksinimlerini karşılama, hayata dair bir güvenlik duygusu geliştirme.

4 Bağlanma Evresi

  1. Evre- Bağlanma Öncesi Evre (doğum- 8-10 hafta)

Bebek henüz insanları birbirinden ayırt edemez ama annesinin sesini diğer insan sesleri arasından seçebilir. Sütünün kokusunu diğer kokulara tercih edebilir. Bebek kendisini annesine doğru yöneltir ve annesinin hareketlerini görsel olarak takip eder. Bebek insan yüzlerine bakmayı tercih eder ve kısa zamanda yakın çevresindeki insanlara gülümsemeye başlar.

II.Evre Bağlanmanın Oluşma Aşaması (8-10 hafta ve 6 ay arası)

Bebek etrafındaki bir ya da daha fazla kişiye bağlanmaya başlar.

Bebek sosyal gülümseme göstermeye başlar, ayrıca agulama gibi sosyal ipuçlarına tepki vermeye başlar.

Bebek ebeveynlerini tanıyabilmektedir ama yine de belli bir bağlanma figürüne tutarlı bir tercihi yoktur.

III. Evre Bağlanma(6 ay ve 3 yaş arası)

Bebek seçici bir bağlanma kapasitesi gösterir. Temel bağlanma figürünü faal olarak arayıp bulma ve onunla beraber olma isteği vardır. Bu evrenin bebeğin “güvenli bir liman” (safe heaven) bulup, bu güvenle dünyayı keşfettiği dönem olduğuna inanılır.

Bebek annesinden ayrıldığında sıkıntı duyar ve ağlar. Bebek ayrıca annesini karşılar ve annesi döndüğünde sakinleşebilir. Bu evrede, genellikle 8. ay civarında yabancı anksiyetesi başlar. Bebek yabancılardan çekinir ve kaçar.

Bu evrede yaklaşık 10-18. aylarda ayrılık anksiyetesi de başlar. Bebek annesinden ayrıldığında sıkıntı yaşar.

  1. Evre (3 yaştan itibaren)

Bebek annesinin kendinden ayrı bir birey olduğunu anlamaya başlar ve onunla kompleks, farklı sosyal ilişkiler de geliştirebileceğini farkeder.

Bebek bağlanma faaliyetlerinde bulunabileceği davranışları planlamaya başlar.

 

Bağlanmanın Türleri

 

  1. Güvenli Bağlanma: Bebek, ebeveynin ulaşılabilirliği, yanıt vereceği ve güvenilirliği konusunda emindir. Güven üssü olarak kullanır. Bebek dünyayı keşfederken tehdit edici bir durum olursa ebeveynin destek olacağını bilir. Ebeveyne yakın durmak ve keşfetmek arasında bir denge kurabilir. Bütün çocuklar güvenli bağlanma geliştiremeyebilir. Güvenli bağlanma gösteren çocuklar annelerinin her zaman yanlarında olup, stres durumlarında yardımcı olacaklarından emin olan çocuklardır. Anne ayrıldığında tepki göstermelerine karşın, döndüğünde kolaylıkla yatışırlar. Güvenli bağlanmanın gelişmesi için çocuğun kesintisiz, tutarlı tepki veren, duyarlı ve her zaman ulaşılabilir bir anneye sahip olması gerekir. Bu çocuklar annenin gitmesi ve geri gelmesi gibi gerginlik yaratan durumlardan sonra anneyle yakınlaşmak isterler. Yalnız bırakılmışlarsa, açıkça anne özlemiyle ilişkili olan üzüntülerini dışa vururlar. Yabancı biri onları rahatlatamaz. Anneleri gelince sevinir, yakın fiziksel temas ve ilgi isterler. Annelerinin kucağından inmeye direnirler.

 

  1. Güvensiz Kararsız Bağlanma: Bu çocuklar da anneleriyle temas kurmayı isterler ve bunu sürdürürler ama annenin temas kurma ve etkileşim çabalarına direnirler. Bir yabancıyla yalnız bırakıldıklarında ve anne döndüğünde, şiddetle ağlar ve hiddetlenirler. Anneye gitme veya ondan uzak durma arzusunu ayırt edemezler. Anneleri onları terk ettiği için hayal kırıklığına uğramışlardır, kendilerini daha fazla hayal kırıklığından korumaya çalışırlar. Bu nedenle, hayal kırıklığı ve sakinleştirilme isteği arasında karar vermeye çalışmanın çatışması içinde bocalarlar.
  2. Güvensiz Kaçınan Bağlanma: Anne döndüğünde, bu çocuklar, gözle görünür biçimde, onunla yakınlıktan kaçarlar ve onun temas çabalarına sırt çevirerek, uzaklara bakarak, ondan uzaklaşarak direnirler. Ne kucağa alınınca sıkıca sarılırlar ne de yere bırakılınca karşı koyarlar, terk edilmiş olmalarına üzüntü belirtisi göstermezler. Anne ve yabancı kişiye neredeyse aynı davranırlar. Bu çocuklar annelerinden hiçbir olumlu beklentisi yokmuş gibi geri çekilmeye karar vermiştir. Çocuk kendini; korku, öfke ve üzüntü duygularından koparmıştır.

 

Bağlanma konusunda problem yaşadığınızı veya yardıma ihtiyacınız olduğunu düşünüyorsanız bir uzman desteği almanızda fayda var.